مهریه تعهد یا مالی است که به واسطه عقد به ملکیت زن در میآید و از همان لحظه عقد میتواند آن را از مرد طلب کند. با اینکه زن مالک مهریه است، اما در شرایط خاصی مهریه به او تعلق نمیگیرد. در این مطلب قصد داریم شما را با موارد عدم تعلق مهریه به زن آشنا کنیم.
شرایط تعلق مهریه به زن چیست؟
مطابق ماده 1082 قانون مدنی با انعقاد عقد نکاح حق مالی زن که بر عهده مرد قرار میگیرد، مهریه است و زن میتواند هر گونه دخل و تصرفی در آن بکند.
مهریه به دو صورت تعیین میشود که تفاوت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه در شرایط دریافت آنهاست. فرقی نمیکند که مهریه زن عند المطالبه باشد یا عند الاستطاعه، در هر حال مرد موظف به پرداخت آن است. در واقع زن میتواند بدون درخواست طلاق، مهریه را مطالبه کند.
همچنین در صورتی که مرد پیش از پرداخت مهریه زن از دنیا برود، زن میتواند از اموالی که از او به جا مانده مهریه خود را از ورثه بگیرد. زیرا بند ب ماده 226 قانون امور حسبی این حق را برای زن قائل است که مهریه را از ترکه متوفی دریافت کند. تنها در صورتی مرد میتواند از پرداخت کامل یا پرداخت نصف مهریه به زن امتناع کند که دلیل قانونی برای این کار داشته باشد.
موارد عدم تعلق مهریه به زن شامل موارد زیر است.
1. باطل بودن عقد نکاح و عدم برقراری رابطه جنسی بین زن و مرد
یکی از موارد عدم تعلق مهریه به زن، باطل بودن عقد نکاح است. مطابق ماده 1092 قانون مدنی، در صورتی که عقد نکاح دائمی یا موقت باطل شود و بین مرد و زن نزدیکی اتفاق نیفتاده باشد، زن حق گرفتن مهریه ندارد.
در صورتی که قبل از مشخص شدن باطل بودن عقد، زن مهریه را به طور کامل از مرد گرفته باشد، مرد میتواند تقاضای استرداد مهریه کند.
البته در شرایط خاصی ممکن است زن بدون اطلاع از باطل بودن عقد، با مرد نزدیکی داشته باشد و مهریه نگرفته باشد. در این صورت بعد از محرز شدن باطل شدن عقد، اگر چه نمیتواند مهریه را به طور کامل یا نصف بگیرد، اما به واسطه اینکه بین آنها نزدیکی اتفاق افتاده، میتواند مهرالمثل دریافت کند.
2. فسخ نکاح بدون برقراری رابطه جنسی بین زن و مرد
مطابق ماده 1102 قانون مدنی، یکی دیگر از موارد عدم تعلق مهریه به زن در مواقعی اتفاق میافتد که عقد نکاح بین زن و شوهر فسخ میشود و نزدیکی بین آنها صورت نگرفته است. در این صورت زن مستحق دریافت مهریه نیست.
به این نکته هم توجه داشته باشید که فرقی نمیکند دلیل فسخ نکاح چه چیزی باشد. در هر حال فسخ نکاح، زن را از دریافت مهریه بیبهره میکند.
3. از دنیا رفتن یکی از زوجین بدون تعیین مهریه
یکی از موارد عدم تعلق مهریه به زن میشود، تعیین نکردن مهریه و فوت یکی از زوجین است. مطابق ماده 1088 قانون مدنی اگر مهریه قبل از جاری شدن عقد نکاح تعیین نشود و به هر دلیلی یکی از زوجین از دنیا برود، مهریه به زن تعلق نمیگیرد.
البته این قاعده در شرایطی صادق است که بین زن و مرد نزدیکی صورت نگرفته باشد. زیرا در صورتی که بدون تعیین مهریه، نزدیکی اتفاق بیفتند و یکی از آنها از دنیا برود، زن میتواند مهرالمثل دریافت کند.
باورهای اشتباه درباره عدم تعلق مهریه به زن چیست؟
یکی از باورهای اشتباه درباره موارد عدم تعلق مهریه به زن این است که رابطه نامشروع زن شوهردار موجب عدم تعلق مهریه میشود و مرد میتواند از پرداخت مهریه به او امتناع کند. اما در واقع مطابق قانون حتی اگر زنی رابطه نامشروع داشته باشد و این موضوع اثبات شود، با اینکه مجرم است اما باز هم میتواند از همسر خود درخواست مهریه کند.
یکی دیگر از باورهای اشتباه درباره عدم تعلق مهریه به زن، در صورت عدم تمکین او است. بسیاری از افراد گمان میکنند با اثبات نشوز یا عدم تمکین زن میتوانند از پرداخت مهریه امتناع کنند. اما در واقع زنی که از همسر خود تمکین نمیکند، فقط مستحق دریافت نفقه نیست و میتواند مهریه را مطالبه کند.
موارد عدم تعلق مهریه کامل به زن چیست؟
برای آشنایی بهتر با موارد عدم تعلق مهریه به زن باید به مواردی که مهریه به طور کامل به زن تعلق نمیگیرد و زن مستحق دریافت نصف مهریه است اشاره کنیم. موارد زیر مهمترین دلایل عدم تعلق مهریه کامل به زن است.
طلاق خلع
طلاق خلع یا مبارات یکی از موارد عدم تعلق مهریه به زن به طور کامل است. مطابق ماده 1146 قانون مدنی در صورتی که زن از مرد اکراه داشته باشد، میتواند بخشی از مهریه را بذل میکند تا از همسر خود طلاق بگیرد. در این صورت دلیل تعلق نگرفتن مهریه کامل به زن به درخواست خود او بوده است و مرد از پرداخت مهریه معاف نشده است.
طلاق پیش از برقراری رابطه جنسی بین زن و مرد
بر اساس ماده 1092 قانون مدنی، یکی دیگر از موارد عدم تعلق مهریه به زن به طور کامل تحت شرایطی است که در دوران نامزدی زن و مرد تصمیم بگیرند از هم جدا شوند و رابطه جنسی برقرار نکرده باشند، مهریه به طور کامل به زن تعلق نمیگیرد و فقط میتواند نصف مهریه را دریافت کند.
حتی در صورتی که مدتی بعد از ازدواج هم زن و شوهر تصمیم به طلاق بگیرند، اما زن باکره باشد، فقط میتواند نصف مهریه را از مرد مطالبه کند.
یکی دیگر از نکات مهمی که درباره پرداخت نصف مهریه باید بدانید این است که هرگاه مرد مهریه زن را به طور کامل پرداخت کند، اما زوجین بدون برقراری جنسی تصمیم به طلاق بگیرند، مرد میتواند نصف مهریه را استرداد کند.
جمعبندی
بر اساس قوانین یکی از حقوق مالی زنان که به واسطه نکاح دائمی یا موقت از آن برخوردار میشود مهریه است. به طوریکه خیانت یا عدم تمکین هم مانع دریافت مهریه نمیشود. در این مطلب سعی کردیم موارد عدم تعلق مهریه به زن را بررسی کنیم. همچنین شما را با شرایط استحقاق زن برای نصف مهریه آشنا کنیم. امیدواریم اطلاعاتی که ارائه کردیم برای شما کافی باشد.
