در برخی از کشورها بهویژه کشورهای مسلمان زمان عقد نکاح دائم یا موقت باید طبق توافق طرفین میزان مهریه مشخص شود. اگرچه زن میتواند طی زندگی زناشویی هم مهریهاش را از همسرش طلب کند، اما معمولاً زمانی که قصد طلاق دارد مهریه را مطالبه میکند. در این مواقع دادگاه بر اساس توانایی مالی شوهر تصمیم به انتخاب روش پرداخت آن اتخاذ میشود. به این شکل که اگر مرد توانایی پرداخت مهریه را داشته باشد، باید همه مهریه را بپردازد. درغیر این صورت دادگاه بر اساس توانایی مالی مرد، مهریه را قسطبندی میکند. در ادامه با شرایط تقسیط مهریه بیشتر آشنا میشوید.
انواع مهریه
برای این از شرایط و نحوه دریافت مهریه اطلاعات بیشتری کسب کنید، میتوانید به وکیل طلاق در مشهد، سعیده فرهادی مراجعه کنید همچنین باید بدانید که برای تقسیط مهریه بهتر است با یک وکیل مجرب مشورت کنید و راه و روشهای قانونی آن را بشناسید تا بتوانید همه حق و حقوق خود را دریافت کنید. در اینجا ما توضیحاتی مختصر درباره هرکدام در اختیارتان میگذاریم.
مهریه بنا بر نوع پرداخت به دودسته تقسیم میشود:
مهریه عندالمطالبه
در مهریه عندالمطالبه زن میتواند از جاریشدن عقد نکاح مهریهاش را از همسرش مطالبه کند.
مهریه عندالاستطاعه
مهریه عندالاستطاعه به این معناست که زمانی زن میتواند مهریهاش را دریافت کند که همسرش استطاعت مالی برای پرداخت آن را داشته باشد.
بیشتر بخوانید: تفاوت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه چیست؟
شرایط پرداخت مهریه در دوران عقد
طبق قوانین مصوب شده اگر طلاق در دوران عقد اتفاق بیفتد، شوهر موظف به پرداخت مهریه است. اما میزان مهریه در این دوران بستگی به عدم وجود یا وجود روابط زناشویی دارد. بهطورکلی مهریه دختر باکره نیمی از مهریه تعیین شد زمان نکاح است. درغیر این صورت زن میتواند تمام مهریه را درخواست کند. در این مورد هم مرد میتواند درخواست تقسیط مهریه خود را به دادگاه اعلام دارد.
شرایط بخشیدن مهریه
بخشیدن مهریه تحت هر شرایطی امکانپذیر نیست. متأسفانه به دلیل عدم وجود اطلاعات کافی درباره بخشیدن مهریه، بعضی از خانمها فکر میکنند اگر در حضور چند شاهد یا بهصورت یکدست نوشته اعلام کنند مهریه را بخشیدهاند، کفایت میکند. درصورتیکه این چنین نیست. برای بخشیدن مهریه خانم باید به همراه پدر و مدارکی از قبیل سند ازدواج و مدارک هویتی به دفاتر ثبتاسناد رسمی مراجعه و برای بخشیدن مهریه خود اقدام کند. همچنین رجوع یا پشیمانی از بخشش مهریه هم تحت شرایطی امکان پذیر است که باید با قوانین آن آشنایی داشته باشید یا از وکیل کمک بگیرید.
نکته قابلتوجه این که بخشیدن مهریه میتواند در قبال دریافت ملک یا وکالت طلاق (حق طلاق) باشد. در این میان باید پیش از تصمیم گیری مطمئن شوید که مهریه بهتر است یا حق طلاق؟ و پس از آن اقدام به بخشش مهریه در ازای دریافت حق طلاق نمایید.
اجرا گذاشتن مهریه
همانطور که گفته شد زن میتواند در طی مدتزمان زندگی مشترک مانند زمان طلاق هم مهریهاش را مطالبه کند. اما اگر همسرش از پرداخت مهریه امتناع کرد، زن میتواند با مراجعه به مراجع قانونی مهریهاش را به اجرا بگذارد. انجام این کار هم توسط خود او و هم نماینده قانونیاش امکانپذیر است.
بیشتر بخوانید: هزینه دادرسی مهریه به عهده کیست؟
برای اینکه بخواهد مهریهاش را اجرا بگذارد باید مراحل زیر را طی کند:
- به دفتری که خطبه عقد را بهصورت رسمی در آنجا خواندهاند مراجعه کرده و درخواست صدور اجرائیه برای هر میزان از مهریهاش را ثبت کند.
- با مراجعه به دفتر ثبتاسناد رسمی و املاک ابتدا همسرش را ممنوعالخروج کرده و سپس درخواست دهد تا اموالش را توقیف کنند. اگر اموالش ثبت نشده باشد یا مشخصاتی از اموال در دسترس نباشد، اداره اجرای مهریه از مراکزی مثل بانکها یا راهور استعلام میگیرد.
- چنانچه بعد از گذشت 2 ماه مالی پیدا نشد یا بعد از 6 ماه این پیگیریها بینتیجه بود، به درخواست زن یا وکیلش گواهی مراجعه به دادگاه صادر میشود.
درصورتیکه اموال مرد پیدا شود، توقیف و بعد از ارزیابی به مزایده گذاشته میشود. البته مرد برای مستثنیات دین حق اعتراض دارد.
مستثنیات دین در پرداخت مهریه چیست؟
مستثنیات دین شامل موارد زیر است:
- منزل مسکونی متشاکی که عرفاً در حالت اعسار او باشد.
- وسایل موردنیازش که برای زندگی خود و افراد تحت تکفلش ضروری است.
- مواد خوراکی که برای احتیاجش و افراد تحت تکفلش ذخیره شده باشد.
- وسایل و ابزار کار او که مربوط به امرارمعاش او افراد تحت تکلفش است.
علت قسطبندی یا تقسیط مهریه
درصورتیکه زن مهریهاش را به اجرا بگذارد؛ اما همسرش توانایی پرداخت آن را نداشته باشد، دادگاه مهریه را قسطبندی میکند. به این شکل که مرد به دلیل عدم توانایی در پرداخت مهریه (که به آن اعسار از پرداخت مهریه گفته میشود) از دادگاه تقاضای تقسیط مهریه دارد و مهریه طی قسطهای معین به زن پرداخت میشود.
پیشقسط و تقسیط مهریه چگونه تعیین میشود؟
همانطور که گفته شد زمانی که خانم مهریهاش را به اجرا بگذارد و مرد توانایی پرداخت نداشته باشد میتواند دادخواست اعسار از پرداخت مهریه را بدهد. تا زمانی که به دادخواست اعسار رسیدگی نشده باشد، امکان جلب وجود ندارد.
بعد از موافقت دادگاه با اعسار باتوجه به وضعیت مالی مرد، یک پیشقسط و اقساط ماهیانه یا اقساط چند ماه برای پرداخت مشخص خواهد شد و در واقع تقسیط مهریه برای مرد صورت میگیرد. اما اینکه پیشقسط چه مقدار باشد یا هر ماه چه مبلغی باید توسط مرد پرداخت شود را قاضی پرونده مبنی بر میزان مهریه، توان مالی شوهر و دفاعیات زن مشخص میکند.
اگر طلاق از جانب مرد باشد دادگاه تصمیم سختتری را اتخاذ کرده و در برخی از شعب اعسار پذیرفته نمیشود. یا اینکه پیشقسط سنگینتری را در نظر میگیرد. در بخشنامه جدید طلاق توافقی آمده است پیشقسط و اقساط مهریه باید کامل و بهموقع پرداخت شود و درغیراین صورت امکان جلب و جریمه مرد وجود دارد؛ اما نمیتوان مستثنیات او را توقیف کرد.
تقسیط مهریه در طلاق از جانب مرد
بر اساس ماده 29 قانون حمایت از خانواده اگر دادخواست طلاق از طرف مرد باشد دادگاه رسیدگیکننده علاوه بر حکم طلاق باید به حقوق مالی زن هم رسیدگی کند. زمانی که دادخواست طلاق از جانب مرد باشد دو حالت پیش میآید:
- اگر زن قبل از این که شوهرش دادخواست طلاق را ارائه کند مهریهاش را مطالبه کرده باشد، دادگاه رسیدگیکننده بهحکم طلاق باید به پرونده مربوط به مهریه (ممکن است مهریه در همان شعبه یا شعبه دیگری باشد) هم رسیدگی کند. درصورتیکه مرد درخواست تقسیط مهریه را داشته باشد برای دادخواست اعسار باید به همان شعبهای مراجعه کند که همسرش مهریه را در آن مطالبه کرده است.
- اما درصورتیکه خانم مهریهاش را به اجرا نگذاشته باشد، مرد میتواند درهمان دادگاهی که دادخواست طلاقش را ثبت کرده، دادخواست اعسار را هم در همان شعبه پیگیری کند.
آقایان باید به این نکته توجه داشته باشند اگر دادخواست طلاق از جانب ایشان ثبت شده باشد، باید کل مهریه را بهصورت یکجا پرداخت یا در صورت تقسیط، پیشپرداخت تعیین شده توسط دادگاه را پرداخت کنند تا حکم طلاق اجرا شود.
نحوه اعتراض به قسطبندی مهریه
هم خانم و هم آقا بعد از صدور حکم میتوانند به نحوه قسطبندی یا تقسیط مهریه اعتراض کنند. منتهی خانم باید با تهیه و ارائه لیستی از اموال همسرش و توانایی او در پرداخت مهریه اعتراضش را ثبت کند.
آقا هم میتواند با دادگاه ثابت کند که توانایی مالی برای پرداخت این مبلغ را ندارد. پس باید مدارک و مستندات خود را به دادگاه ارائه کند.
جهت اعتزاض به تقسیط مهریه و اثبات معامله فرار از دین مهریه هم میتوانید با یک وکیل طلاق مشورت کنید
کدام اموال مرد را میتوان برای مهریه توقیف کرد؟
قبلاً اشاره کردیم که مستثنیات دین مرد را نمیتوان توقیف کرد. اما درصورتیکه مرد دارای یکی از موارد زیر باشد اموالش توقیف خواهد شد:
- اموال منقول مانند: اتومبیل، سهام، حساب سپرده، مطالبات از اشخاص ثالث و حقوق پرسنلی کارمندان (تا یکسوم در صورت نداشتن همسر و فرزند و تا یکچهارم در صورت داشتن همسر و فرزند)
- اموال غیرمنقول مانند: خانه، زمین و آپارتمان.
مهریه در طلاق توافقی
همانطور که از اسم آن مشخص است طلاقی است به دلیل توافق طرفین در دادگاه اتفاق میافتد؛ بنابراین برای مواردی مثل حضانت، مهریه، نفقه و… هم باید زوجین به توافق برسند. ضمن اینکه ازدواج مجدد زوجه به پرداخت مهریه توسط همسر سابقش ارتباطی ندارد و مرد باید طبق توافق مهریه را پرداخت کند.
تعدیل یا تغییر در میزان پرداخت تأثیری ندارد و ادعای مرد نسبت به عدم توانایی او در پرداخت توسط دادگاه رد میشود. ضمن اینکه درصورتیکه دو طرف موافقت کنند، قبوض اقساطی برای تقسیط مهریه توسط دفاتر طلاق ثبت میشود.
حدود اقساط مهریه برای کارمندان
در ماده 49 قانون مدنی آمده است: درصورتیکه خانم مطالبه مهریه را از همسر کارمندش داشته باشد درصورتیکه مرد از تمکن مالی برای پرداخت آن برخوردار نبوده ضمن این که زن نتواند تا یک سال قبل از ثبت دادخواست تمکن مالی مرد را ثابت کند، دادگاه باتوجهبه میزان مهریه، افراد تحت تکفل و میزان درآمد زوج، مبلغ مهریه را از حقوقش کسر و بهحساب زن واریز میکند. در واقع این روش تقسیط مهریه برای آقایان کارمند است.
بیشتر بخوانید: حکم نپرداختن اقساط مهریه چیست؟
اقساط مهریه برای افراد بیکار
شرایط تقسیط مهریه برای افراد بیکار به این صورت است که اگر مهریه زن عندالمطالبه بوده و او مهریهاش را مطالبه کند و مرد هیچ منبع درآمدی نداشته باشد، درصورتیکه دادخواست اعسار پذیرفته شود، مرد باید پیشقسط را بهصورت نقدی پرداخت و مابقی در اقساط کمتر بپردازد.
مطالبه مهریه از پدرشوهر
از نظر قانونی هرچند پدرشوهر از وضعیت مالی خوبی برخوردار باشد؛ اما پسرش تمکن مالی نداشته باشد، وظیفهای در قبال پرداخت مهریه ندارد. گاهی ممکن است زمان عقد نکاح و در سند ازدواج یا در قراردادی جداگانه، پدرشوهر مهریه را تقبل کرده یا ضمانت پسرش را کرده باشد؛ بنابراین زن میتواند با استناد به این تعهد مهریهاش را مطالبه کند. در غیر این صورت مرد میتواند اقدام به تقسیط مهریه با موافقت دادگاه نماید.
دریافت مهریه در صورت فوت شوهر
اگر شوهر فوت کند و از خود اموالی بجا گذاشته باشد، زن میتواند مهریهاش را بهعنوان طلب ممتاز از اموال شوهرش دریافت کند. در غیر این صورت پدرشوهر یا سایر وراث برای پرداخت مهریه تکلیفی ندارند.
توقیف سهمالارث آقا برای مهریه
شرایط توقیف سهمالارث به شرح زیراست:
- اگر مرد در قید حیات باشد و یکی از بستگانش (بهعنوانمثال پدر) فوت کند، و مالی را به ارث ببرد، زن میتواند به میزان مهریهاش از سهمالارث همسرش مطالبه یا آن را توقیف کند.
- درصورتی که مرد فوت کند و همسر دائمش مهریه را دریافت نکرده یا آن را نبخشیده باشد، مهریه بدهی محسوب میشود؛ بنابراین نسبت به سهمالارث وراث برتری دارد و زن میتواند به میزان مهریه اموال همسرش را توقیف کند. اگر سایر وراث قصد فروش داشته باشند جلب رضایت زن الزامی است.
جمعبندی
در این مقاله شما را با نحوه تقسیط مهریه آشنا کردیم. اما پیشنهاد میکنیم برای مطالبه مهریه تنها به خواندن این مطلب اکتفا نکنید و احقاق حقتان را توسط نمایندگان قانونی و متخصص پیگیری کنید.
