امروزه مسئولیت مدنی بانک در بسیاری از موارد در عرصه دعاوی مطرح میشود. به عبارتی هر زمان که دو شخص با یکدیگر قراردادی نبستهاند، اما یکی به دیگری خسارتی وارد کرده است. شخصی که خسارت را وارد کرده است، تحت هر شرایطی در مقابل خسارت فرد زیاندیده مسئولیت مدنی دارد. در واقع این مسئله کاملاً عاقلانه و منطقی است که در زمان بروز خسارت، فردی که خسارت وارد کرده است، مسئول آن باشد. قانون مسئولیت مدنی تنها شامل افراد نمیشود و به طور کلی شامل تمامی مؤسسات و شرکتها میشود. حتی بانکها هم در مقابل فرد خسارتدیده، مسئول هستند که به آن مسئولیت مدنی بانک گفته میشود.
پاسخ این سؤال که مسئولیت مدنی بانک چیست و شامل چه مواردی میشود یا بانک در چه زمانی مسئول جبران خسارت است را بهتر است با ما همراه باشید تا به بررسی جزئیات بیشتر آن بپردازیم:
مسئولیت مدنی بانک یعنی چه؟
در جریان فعالیتها و مراودات بانکی، همواره احتمال خسارت دیدن افراد و مشتریان وجود دارد. با افزایش این مراودات و بروز خسارات، همواره این سؤال مطرح بوده است که چه کسی مسئول جبران خسارت وارد شده است و به چه میزان باید خسارت وارده را پرداخت کند؟ امروزه بانکها خدمات مختلفی را به مشتریان خود ارائه میکنند. مشتریان ممکن است به دلایلی نظیر افتتاح سپردههای بانکی و انواع حساب بانکی، خرید و فروش اوراق بهادار، صدور ضمانتنامههای بانکی، خرید و فروش سکه و اوراق مشارکت و … به بانک مراجعه کنند.
گاهی ممکن است در جریان ارائه این خدمات به مشتریان، خساراتی به مشتری وارد شود که در این صورت، مسئله مسئولیت مدنی بانک مطرح میشود و تحت شرایط و چهارچوبی، بانک مسئول جبران خسارت مشتری خواهد بود.
قانون مرتبط با مسئولیت مدنی بانکها
مطابق بند ج؛ ماده ۳۵ قانون پولی و بانکی کشور، هر بانکی در مقابل خساراتی که بر اثر عملیات بانکی به مشتریان وارد میشود، مسئول است و باید نسبت به جبران آن خسارت متعهد بوده و اقدام نماید. در صورتی که در مورد مسئولیت مدنی بانک، سوالی دارید میتوانید با وکیل سعیده فرهادی نژاد تماس گرفته و سؤالات خود را مطرح کنید.
شرایط سهگانه تحقق مسئولیت مدنی
به منظور تحقق مسئولیت مدنی، باید شرایط سهگانه تحقق آن برقرار باشند که این سه شرایط به صورت زیر است:
ضرر
به طور کلی در تمام انواع مسئولیت مدنی و به خصوص مسئولیت مدنی بانک، بایستی ضرر و صدمه مادی، معنوی و بدنی به شخص وارد شده باشد. در مورد ضرر نیز، اینجا عرف است که قضاوت میکند آیا ضرر وارد شده به مشتری بانک نامتعارف و ناروا است یا خلاف این موضوع اتفاق افتاده است.
تقصیر
تقصیر، یک عمل نامشروع و غیرقانونی است که گاهی به صورت عمل قابل سرزنش تعریف میشود. در مسئولیت مدنی بانک و به طور کلی در مسئولیت مدنی، سبک و سنگین بودن تقصیر یا عمدی و غیرعمدی بودن آن در امر تحقق مسئولیت مدنی تاثیری ندارد.
رابطه سببیت
در مسئولیت مدنی بانک، باید بین ضرر و خسارتی که به مشتری وارد شده است و فعل زیانباری که از شخص وارد شده است، یک رابطه، به نام رابطه سببیت وجود داشته باشد. در واقع، هیچ شخصی مسئول ضرر و زیانی که انجام نداده است، نخواهد بود. البته در بسیاری از موارد، تشخیص وجود رابطه سببیت کار دشواری است؛ زیرا عوامل مختلفی ممکن است در بروز خسارت مؤثر باشند و دلایل مختلفی موجب ورود خسارت باشند. راهحلهای متعددی به منظور جبران خسارت فرد زیاندیده پیشنهاد شده است. در صورتی که در این مورد سوالی دارید، میتوانید با یک وکیل بانکی خبره که در زمینه مسئولیت مدنی بانک و مسئله جبران خسارت مشتری صاحب تجربه است، تماس گرفته و از او راهنمایی بخواهید.
تقصیر در مسئولیت مدنی
در مسئولیت مدنی بانک و به طور کلیتر در مسئولیت مدنی، مبانی حقوقی و اخلاقی با یکدیگر در ارتباط هستند. در واقع به طور کلی، ریشه قواعد حقوقی را میتوان در بنیانهای اخلاقی پیدا کرد. اگر بخواهیم بگوییم معنای تقصیر، بنیان اصلی مسئولیت مدنی بانک و به طور کلی تمامی مسئولیتهای مدنی افراد اشخاص مؤسسات از جمله بانک است، در اشتباه هستیم؛ زیرا قواعد خاص دیگری در کنار آن وجود دارند. در ادامه قصد داریم، انواع تقصیر را از جهات مختلف مورد بررسی قرار دهیم:
تقصیر عام و خاص
تقصیر عام و خاص به نوع ضابطهای بستگی دارد که نسبت به آن عمل شکل میگیرد. به عنوان مثال، برخی از تکالیف و تعهدات عمومی و کلی وجود دارند که این نوع تقصیر نسبت به آنها صورت میگیرد. هر شخصی به صورت عمومی، تعهدات و وظایفی را بر عهده میگیرد که چنین تعهداتی، تقصیر عمومی نامیده میشوند.
تقصیر مثبت و منفی
تقصیر مثبت در واقع انجام یک کار است. به عنوان مثال، عبور کردن شما از چراغ قرمز، یک نوع از این تقصیر است. تقصیر منفی نیز ناشی از انجام ندادن یک کار است. به عنوان مثال زمانی که کارمند یک بانک وظیفه دارد مسئولیت خود را در قبال مشتری انجام دهد، اما ترک فعل میکند، مرتکب تقصیر منفی شده است.
تقصیر عمدی و غیرعمدی
همانطور که از نام این تقصیر مشخص است، در بحث مسئولیت مدنی بانک، زمانی که کارمند بانک یا هر یک از مسئولین بانک، به صورت غیرعمدی و ناشی از اشتباه، مرتکب عملی میشوند که موجب بروز خسارت برای مشتری میشود، مرتکب تقصیر غیرعمدی شدهاند؛ اما تقصیر عمدی زمانی اتفاق میافتد که به عنوان مثال هر یک از مسئولین بانک با سوءنیت، مشتری بانک را دچار خسارت کنند. لازم به ذکر است که تقصیر عمدی باید کاملاً جبران شود، اما در مورد تقصیر غیرعمدی، به منظور جبران خسارت مشتری، گاهی تخفیفاتی برای فردی که موجب بروز خسارت شده است، در نظر گرفته میشود.
تقصیر سبک و سنگین
تقصیر سبک همان تقصیر غیرعمدی و متعارف است که انسانهای معمولی ممکن است مرتکب آن شوند. در مقابل، فردی که حرفه و شغل حساسی دارد، ممکن است با یک تفریط و تعدی کوچک، موجب ایجاد خسارات بزرگی شود که در چنین صورتی تقصیر سنگین رخ میدهد.
نکته پایانی
مسئولیت مدنی بانک به عوامل زیادی بستگی دارد. مسئولیت مدنی، از مهمترین بخشهای حقوق مدنی به حساب میآید. در این مطلب سعی شد به جوانب مختلف مسئولیت مدنی بانک و به طور کلی مسئولیت مدنی پرداخته شود.
