اگر چه واژه پولشویی جدیداً وارد مفاهیم اقتصادی شده است، اما میتوان گفت تاریخچه پولشویی به ۴۴۴ سال قبل از تولد مسیح برمیگردد. با بررسی آثار مورخین و اندکی مطالعه، میتوانیم به سابقه پولشویی در گذشتههای دور پی ببریم. مخفی کردن داراییها و جابهجایی ثروتها توسط بازرگانان و تاجران در برابر حکومت یا اعمالی نظیر انتقال مالکیت یک زمین از طرف فروشنده، از جمله اعمالی هستند که در تاریخ ثبت شدهاند و در این رابطه میتوان به آنها اشاره کرد. نویسندگان و مورخان زیادی در کتابهای خود از تاریخشان سخن میگویند و به پولشویی اشاره میکنند. در صورتی که در مورد قانون مبارزه با پولشویی سوالی دارید، میتوانید سؤالات خود را با وکیل سعیده فرهادی نژاد مطرح نمایید.
استرلینگ سیگرو در کتاب خود به نام اربابان حاشیه به تاریخچه پولشویی چینیها اشاره میکند. او در این کتاب توضیح میدهد که سوءاستفاده از تاجرها و حاکمان در تاریخ چینیها، آنها را به استفاده از راهحلهایی به منظور مخفی کردن ثروتشان، بدون اینکه اموالشان شناخته و مصادره شود، سوق میداده است. در این مطلب قصد داریم به پولشویی و قانون مبارزه با پولشویی بپردازیم و شما را به طور کامل با این مفاهیم آشنا سازیم:
تعریف پولشویی
اگرچه هر یک از ما یک شناخت ابتدایی از پولشویی داریم، اما پولشویی در تعریف دقیقتر، یعنی هر نوع عملی که به منظور مخفی کردن تغییر ظاهر و هویت عواید نامشروع انجام شود، یعنی اینطور وانمود شود که پول موردنظر حاصل منابع قانونی بوده است. بسیاری از نویسندگان، پولشویی را راههایی تعریف کردهاند که با استفاده از آنها میتوان منابع نقدی که از راههای نامشروع به دست آمده است را به گونهای دیگر جلوه داد و با راهکارهای فریبنده، طوری وانمود کرد که آنها ناشی از اعمال مجرمانه نبودهاند. اگر چه در گذشته مفهوم پولشویی صرفاً محدود به جرائم سازمان یافتهای مانند قاچاق مواد مخدر بوده است، اما امروزه پولشویی طیف وسیعتری از اعمال و معاملات مالی را در بر میگیرد.
تعریف قانون مبارزه با پولشویی در ایران
بر اساس تعریف قانون مبارزه با پولشویی در ایران، جرم پولشویی به صورت زیر تعریف میشود:
- هرگونه تأثیر، تملک و نگهداری یا استفاده اموالی که از فعالیتهای غیرقانونی حاصل شدهاند (چه به طور غیرمستقیم و چه مستقیم با ارتکاب جرم به دست آمده باشند) جرم پولشویی محسوب میشود. در صورتی که در مورد جرم پولشویی به مشکل برخوردهاید، مشاوره با یک وکیل بانکی باتجربه میتواند در حل مشکلات حقوقیتان کمک شایانی به شما کند.
- تبدیل مبادله و یا انتقال عوایدی که قصد پنهان کردن منشأ غیرقانونی آنها را داشته باشیم و بدانیم که به طور مستقیم یا غیرمستقیم ناشی از ارتکاب جرم بودهاند و یا کمک کردن به مرتکب جرم به صورتی که مشمول آثار و تبعات قانونی ارتکاب جرم فوقالذکر نشود.
- هرگونه پنهان کردن ماهیت واقعی منشأ و منبع یا حتی انتقال و جابهجایی عوایدی که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم با ارتکاب جرم به دست آمده باشند.
مراحل پولشویی
قبل از آشنایی با قانون مبارزه با پولشویی، بهتر است ابتدا با مراحل پولشویی آشنا شوید، که شامل سه بخش است:
جاگذاری
اولین مرحله پولشویی، جاگذاری است. به عبارت دیگر، افرادی که مرتکب جرم میشوند، برای اینکه از شر پولهای نقدی که از طریق جرمی به دست آوردهاند، خلاص شوند، مجبور هستند از خدمات صنعت مالی و سپردهگذاری استفاده کنند. به همین دلیل، پولهای نقدی که در سیستم مالی وجود دارند را در ابعاد کوچکتر جایگذاری کرده و یا قاچاق میکنند؛ یعنی پول را از جایی که آن را به دست آوردهاند، دور کرده و سپس به داراییهاییب مانند تراول، انواع چک بانکی و حواله پستی تبدیل میکنند.
خواباندن
اقدام دیگر در پولشویی، مخفی کردن منشأ مالکیت پول است. این کار باید به صورتی انجام شود که لایههای پیچیدهای ایجاد شوند تا از پیگیری و حسابرسی در امان باشند! در واقع این مرحله موجب گمنام شدن و ناشناخته شدن منشاء پول میشود. هدف از این مرحله، غیر قابل پیگیری و حسابرسی کردن و غیر قابل ردیابی کردن منشاء پولهایی است که از طریق ارتکاب جرم به دست آمدهاند.
ادغام
آخرین مرحله پولشویی، ادغام است در این مرحله، پول کثیف و غیرقانونی با پولی که از طریق اقتصاد قانونی و تیم مالی رسمی به دست آمده است، ادغام میشود و با پول موجود در سیستم مالی مخلوط میشود. به این ترتیب، در ظاهر اینطور به نظر میرسد که این پول نیز از راه قانونی به دست آمده است و تشخیص ثروت قانونی و غیرقانونی از یکدیگر کار بسیار مشکلی خواهد بود.
اصطلاحات مهم در قانون مبارزه با پولشویی
لازم به ذکر است که قانون مبارزه با پولشویی شامل اصطلاحات و تبصرههای فراوانی است، به همین منظور در این مطلب به صورت خلاصه به بررسی مهمترین آنها میپردازیم:
- منظور از مال در قانون مبارزه با پولشویی، هر دارایی مادی و غیرمادی، منقول یا غیرمنقول، مشروع یا غیرمشروع و یا هر نوع منفعت و امتیاز مالی یا حتی اسناد مبین حقوق اعم از کاغذی و الکترونیکی است.
- مال حاصل از جرم در قانون مبارزه با پولشویی هر مالی است که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم از جرم به دست آمده باشد.
- منظور از مشاغل غیرمالی، مشاغلی است که شاغلان آن، معاملات زیادی را به صورت نقدی انجام میدهند و از نظر مبارزه با پولشویی در معرض خطر هستند. از جمله مشاغل غیرمالی، میتوان به فروشندگان مسکن و خودرو، طلافروشها، صرافها، فروشندگان عتیقهجات و … اشاره کرد.
عملیات مشکوک بر اساس قانون مبارزه با پولشویی
- معاملات و عملیات مالی که به ارباب رجوع مربوط باشند و بیشتر از سطح فعالیتی باشند که انتظار داشته است، امکان وقوع جرم را ایجاد میکنند.
- هر گونه تنظیم ضمانتنامههای ریالی مخالف با قانون، پی بردن به جعل آثار، کسب یا هرگونه گزارشی که خلاف واقع باشد، از طرف مراجع آن، قبل و بعد از معامله و عملیات مالی یا در زمان اخذ خدمات پایه نیز جزء معاملات و عملیات مشکوک به حساب میآید.
- عملیات مالی که بیش از سقف مقرر در آییننامه اجرایی قانون مبارزه با پولشویی، انجام شود؛ حتی اگر مراجعان، قبل یا در زمان معامله و عملیات مالی ذکر شده، از انجام آن منصرف شده و یا پس از انجام آن، بدون ارائه هیچگونه دلیل منطقی نسبت به فسخ آن قرارداد اقدام کنند.
نکته پایانی
همانطور که گفته شد، پولشویی، پنهان یا کتمان کردن پولی است که منشاء مجرمانی داشته است. در این مطلب سعی شد به بررسی مفهوم پولشویی و قانون مبارزه با پولشویی پرداخت شود.
