اگر بخواهیم دو سند تجاری را که همواره در روابط تجاری و شغلی مردم تأثیر داشتهاند، نام ببریم، بدون شک چک و سفته این دو سند تجاری خواهند بود. زمانی که میخواهید برای شروع یک کار اقدام کنید، گاهی اوقات از شما سفته درخواست میشود یا زمانی که میخواهید ملکی را خریداری کنید، اما قرار است بخشی از مبلغ آن را به صورت اقساطی پرداخت نمایید ممکن است از شما چک خواسته شود. از گذشته تاکنون سؤالات متفاوتی در مورد تفاوت چک و سفته مطرح شده است، اینکه چک بهتر است یا سفته، یکی از سوالاتی است که همواره مطرح بوده است.
گاهی اوقات نیز نظراتی را در مورد تفاوت چک و سفته میشنویم که درست و غلط آن را نمیدانیم. از این رو قصد داریم در این مطلب به بررسی تفاوت چک و سفته بپردازیم تا شما عزیزان شناخت بیشتری نسبت به این دو سند داشته باشید. در صورتی که در این رابطه سوالی دارید، میتوانید با وکیل سعیده فرهادی نژاد، وکیل باتجربه بانکی تماس برقرار کرده و سؤالات حقوقی خود را مطرح نمایید:
17 مورد از مهمترین تفاوت چک و سفته
- قبل از هرچیز، بهتر است بدانید چک جنبه کیفری و سفته جنبه حقوقی دارد؛ یعنی صدور چک بلامحل تحت شرایط مشخصی جرم محسوب میشود، اما پرداخت نکردن سفته در سررسید آن، همیشه جرم تلقی نمیشود. البته در زمان طرح دعوای سفته در دادگاه حقوقی در نهایت حکم جلب صادرکننده سفته اجرا میشود، اما حکم جلب و بازداشت بدهکار و یا فرد صادرکننده سفته به هیچ وجه به معنای پیشینه کیفری برای او نیست.
- بدون گرفتن گواهی عدم پرداخت از بانک و بدون برگشت زدن چک، نمیتوان در مورد آن دعوایی را در دادگاه مطرح کرده و آن را مطالبه نمود. به بیان دیگر، شما با چک خالی نمیتوانید در دادگاه نسبت به طرح دعوا اقدام کنید و حتماً باید گواهی عدم پرداخت چک را ضمیمه دادخواست کرده باشید. در حالی که بدون واخواست کردن در دادگاه میتوانید سفته را مطالبه کنید.
- صادر نمودن گواهی عدم پرداخت چک در حکم واخواست چک، بدون پرداخت هزینه انجام میشود، در حالی که اعتراض به عدم پرداخت سفته، هزینه بالایی داشته و شما باید ۲ درصد مبلغ سفته را برای واخواست سفته پرداخت کنید.
- حتماً میدانید که گرفتن دسته چک از بانک هزینهای به همراه ندارد و مالیات خاصی برای شما ایجاد نخواهد کرد. در صورتی که گرفتن سفته از بانک خصوصاً با مبلغ بالا، هزینههایی را در بر دارد و بر اساس مبلغی که در سفته چاپ شده است، از شما مالیاتی اخذ خواهد شد.
- شما میتوانید اموال بدهکار را با استفاده از چکی که در دست دارید و با استناد به آن و البته با گواهی عدم پرداخت چک، بدون واریز نمودن هیچ خسارت احتمالی به صندوق دادگستری، توقیف نمایید. در حالی که در مورد سفته شما حتماً باید سفته را واخواست کرده و سپس چنین امکانی را داشته باشید.
- در مورد تفاوت چک و سفته میتوان گفت که امضای چک به هیچ عنوان قابل انکار نیست. در حالی که امضای سفته تحت شرایطی قابل انکار است. یعنی صادرکننده چک هیچ موقع نمیتواند امضای روی چک را انکار کرده و برای انکار آن دلیل موجهی بیاورد، در حالی که صادرکننده سفته این امکان را دارد که امضای سفته را انکار کرده و دلیلی هم برای انکار خود ارائه نکند!
- یک تفاوت دیگر چک و سفته این است که امکان صدور چک در وجه خود صادرکننده وجود دارد، در حالی که صدور سفته در وجه خود صادرکننده امکانپذیر نیست.
- اگر به نحوه پر کردن سفته دقت کنید، نوشتن مبلغ در سفته محدود به مبلغی است که روی آن چاپ شده است و مبلغ سفته نباید از مبلغ چاپ شده در سفته بیشتر باشد، در حالی که درج مبلغ روی چک محدود به هیچ عاملی نیست.
- دیگر تفاوت چک و سفته در سهولت و عدم سهولت آن است. گرفتن دسته چک تحت شرایط و محدودیت قانونی انجام میشود، در حالی که تهیه سفته بدون محدودیت و به آسانی امکانپذیر است.
- یک تفاوت چک و سفته آن است که در مورد چک، شناسایی هویت، آدرس و تلفن صادرکننده بسیار آسانتر از شناسایی مشخصات صادرکننده سفته است.
- در زمان گم شدن و مفقودی چک، صادرکننده چک میتواند شکایت کند؛ اما زمانی که سفته گم یا مفقود شود، صادرکننده سفته امکان شکایت مفقودی و گم شدن آن را نخواهد داشت و چنین موردی در قانون پیشبینی نشده است.
- درمورد سفته، محل، مصداق و معنایی ندارد. در حالی که چک این گونه نیست.
- مطابق قوانین فعلی، در صورتی که در دادگاه اثبات شود تاریخی که در روی چک درج شده است تاریخ صدور نیست و اگر تاریخ صدور واقعی چک نیز مشخص نباشد، هیچ اشکالی برای چک به وجود نمیآید. در حالی که، در صورت مشخص نبودن تاریخ صدور سفته، سفته ارزش خود را از دست داده و حکم رسید در کاغذ عادی را خواهد داشت.
- دیگر تفاوت چک و سفته، نوشتن در مورد امضای ظهر یا پشت چک است. امضای ظهر چک، ظهرنویسی تلقی میشود، در حالی که امضای ظهر سفته، یک نوع ضمانت به حساب میآید. در صورتی که در مورد تفاوتهای چک و سفته و یا سفتهنویسی و چکنویسی سوالاتی دارید، توصیه میشود از یک وکیل بانکی کمک بگیرید.
- بر اساس قانون تجارت، در مورد چک تنها امضای چک پیشبینی شده است. در حالی که در مورد سفته، امضا یا مهر سفته پیشبینی شده است.
- بهتر است بدانید که چک یک سند عادی لازمالاجرا محسوب میشود و علاوه بر دادگاه حقوقی و کیفری، از طریق ادارههایی نظیر اداره اجرای اسناد و اداره ثبت نیز قابل مطالعه و اخذ است. در حالی که، سفته این گونه نیست و تنها از طریق دادگاه حقوقی قابل مطالبه است.
- دیگر تفاوت چک و سفته این است که چک وسیله پرداخت تلقی میشود؛ یعنی شما با نوشتن چک، قرض میدهید. در حالی که سفته وسیله پرداخت محسوب نمیشود؛ یعنی نمیتوانید با سفته به کسی پول قرض دهید. در واقع صادرکننده سفته، قرضگیرنده محسوب میشود و صادرکننده چک، قرضدهنده تلقی میشود. دقت کنید که کسب اطلاعاتی در مورد نحوه نوشتن سفته، تفاوت چک و سفته و نیز نوشتن قراردادها و نحوه ابطال قراردادهایی مانند ابطال ضمانت نامه بانکی در مراودات بانکی امری ضروری و ارزشمند است.
نکته پایانی
چک و سفته به عنوان دو سند تجاری در تنظیم قراردادها و رویههای اقتصادی نقش مهمی داشته و دارند. قوانین حاکم بر چک و سفته با یکدیگر تفاوتهایی دارند. در این مطلب سعی شد به بررسی تفاوت چک و سفته پرداخت شود تا به سؤالات رایج شما عزیزان در این رابطه پاسخ داده شود.
