قرارداد که همه ما با آن آشنا هستیم، در لغت به معنای توافقی است که بین دو یا چند نفر شکل میگیرند و بنا به مفاد آن، طرفین متعهد میشوند که اعمالی را انجام دهند. امروزه هر یک از ما ممکن است به منظور دریافت تسهیلات گوناگون از بانکها و یا دریافت وجوه و منابع بانکی، با قرارداد بانکی سر و کار پیدا کنیم؛ اما اینکه قرارداد بانکی دقیقاً چیست و چند نوع دارد، سوالی است که اغلب مشتریان در زمان عقد قرارداد بانکی با آن مواجه میشوند. در چنین مواردی مشورت با یک وکیل بانکی میتواند چارهساز باشد. اگر شما هم در مراودات بانکی خود با چنین سوالاتی مواجه شدهاید، بهتر است با ما همراه شوید تا با معنی و مفهوم قرارداد بانکی و انواع آن آشنا شوید:
قرارداد بانکی به چه معناست؟
منظور از قرارداد بانکی، قراردادهایی هستند که بین بانک و مشتریان بانک منعقد میشوند. شاید بپرسید که این قراردادها، اصلاً چرا بین بانک و مشتریان منعقد میشوند؟! همانطور که میدانید، بانکها تسهیلات مختلفی را به مشتریان خود ارائه میدهند. زمانی که بخواهید از این تسهیلات استفاده کنید، باید یک قرارداد با بانک منعقد نمایید. به عنوان مثال، فرض کنید برای گسترش کسب و کارتان به تسهیلاتی نیاز دارید و بانک طبق شرایطی، این تسهیلات را در اختیار شما قرار میدهد. در نهایت، شما باید در یک مدت زمان مشخص، مبلغ مشخصی را به بانک بازگردانید؛ که این شرایط و ضوابط در داخل قرارداد ذکر میشود و طرفین آن را مهر و امضا میکنند و متعهد به انجام آن در زمان مقرر میشوند.
انواع قرارداد بانکی
قرارداد بانکی ممکن است کتبی یا شفاهی باشند که البته همانطور که مشخص است، قراردادهای کتبی مطمئنتر و رسمیتر هستند. بنا به شرایط، قراردادهای بانکی به انواع مختلفی تقسیم میشوند که در ادامه قصد داریم به معرفی هر یک بپردازیم:
قرارداد قرض الحسنه
قراردادهای قرض الحسنه یکی از قرارداد بانکی است که بیشتر ما با آن آشنا داریم. این قراردادها، سودی ندارند و به منظور آنها تنها مبلغی به عنوان قرض از سوی بانک به مشتری اعطا میگردد و مشتری نیز متعهد میشود مبلغ مشخصی را در مدت زمان مشخصی بازپرداخت نماید. البته قراردادهای قرض الحسنه، خود به دو دسته قرارداد قرض الحسنه سپرده جاری و قرارداد قرض الحسنه سپرده پس انداز تقسیم میشوند.
قرارداد سپرده مدتدار
به منظور قرارداد سپرده مدت دار، افراد حقیقی و حقوقی مقداری پول و سرمایه را به مدت طولانی در اختیار بانک قرار میدهند و برای آن، طبق مفاد قرارداد، سود روز شمار تعلق میگیرد.
قرارداد فروش اقساطی
قرارداد فروش اقساطی، قراردادی است که به منظور آن فروشنده کالایی را به خریدار تحویل میدهد و در مقابل، هزینه آن را به صورت اقساطی دریافت میکند. قرارداد فروش اقساطی ممکن است برای خرید خودرو، مسکن یا حتی جهیزیه منعقد شود. اقساط بانک در این قرارداد بانکی ممکن است مساوی یا نامساوی، محاسبه شده و در نظر گرفته شود.
قرارداد مشارکت مدنی
منظور از قرارداد بانکی مشارکت مدنی، قراردادی است که در آن اشخاصی اعم از حقیقی و حقوقی به منظور انجام کار مشخصی به صورت مشترک، سرمایههای مادی و معنوی خود را به شکل سهم الشرکههای نقدی و غیرنقدی قیمتگذاری میکنند. قرارداد مشارکت مدنی در واقع یک نوع قرارداد مشارکت در کار و سرمایه محسوب میشود. البته خود قراردادهای مشارکت مدنی به انواع مختلفی تقسیم میشوند که از جمله آنها میتوان به قرارداد مشارکت در ساخت، قرارداد مشارکت مدنی با بانک و قرارداد مشارکت مدنی خصوصی را نام برد. یک وکیل خبره بانکی با تجربهای که دارد میتواند شما را در زمان عقد و ابطال قراردادهای بانکی همانند قرارداد مشارکت مدنی یا ابطال سند رهنی راهنمایی کند.
قرارداد اجاره به شرط تملیک
قرارداد اجاره به شرط تملیک نیز در واقع تلفیقی از بیع و اجاره محسوب میشود. در قرارداد اجاره به شرط تملیک، چنین در نظر گرفته میشود که مالالاجارههایی که توسط مستأجر پرداخت میشود، به صورت ثمن معامله و به منظور خرید مالالاجاره در نظر گرفته میشوند.با توجه به پیچیدگی ماده ۵۷ آئین نامه فصل سوم قانون عملیات بانکی بدون ربا، پیشنهاد میشود قبل از بستن این قرارداد با بانک، با بهترین وکیل ملکی در مشهد مشورت کنید.
قرارداد مضاربه
قرارداد مضاربه نیز قرارداد بانکی است که در آن بانک تمامی سرمایه مورد نیاز برای شروع یک فعالیت را پرداخت میکند و طرف دیگر قرارداد، فعالیت را انجام داده و در نهایت طرفین در سود و ضرر با هم شریک میشوند. ابطال قرارداد مضاربه نیز دارای شرایط ویژهای بوده و خارج از امکانپذیر نیست.
قرارداد سلف
به منظور قرارداد سلف، مشتری محصول خود را قبل از موعد مشخص به بانک میفروشد و مبلغ محصول را به صورت نقدی دریافت میکند؛ اما محصول پس از مدتی و در آینده تحویل داده میشود. سلف در لغت به معنای پیش فروش است. اگر دقت کنید، قرارداد سلف میتواند کمک زیادی به تولیدکنندگان داشته باشد؛ چرا که در تأمین منابع مالی برای تولیدکنندگان نقش مهمی در روند تولید دارد.
قرارداد خرید دین
به منظور قرارداد خرید دین، خرید اوراق تجاری با قیمتی پایینتر از مبلغ اسمی آن اسناد انجام میشود. بانکها در واقع اسناد تجاری مدتدار مشتریان خود را به قیمتی پایینتر از مبلغی که در اسناد آورده شده است میخرند و در سررسید اسناد، مبلغ واقعی که نوشته و ثبت شده است را دریافت میکنند.
قرارداد جعاله
جعاله به التزام شخصی به اداء اجرتی معلوم در برابر عمل اعم از اینکه طرف معین باشد یا غیرمعین، گفته میشود. جعاله، قراردادی است که به جهت آن، بانکها تسهیلات مورد نیاز برای گسترش امور تولیدی بازرگانی و خدماتی را ایجاد میکنند.
قرارداد مزارعه
قرارداد مزارعه بین مالک یک زمین یا منافع زمین و عامل شکل میگیرد. به بیان سادهتر، در قرارداد مزارعه یکی از طرفین که صاحب زمین است، زمین خود را به دیگری میدهد تا زراعت کند و سود حاصل از زراعت بین طرفین تقسیم میشود. قرارداد مزارعه همچون دیگر قراردادهای بانکی، دارای شرایط خاصی است. به عنوان مثال در این قرارداد، طرفین اجازه ندارند شرط کنند که تمام محصول تنها برای یکی از آنها باشد. حداکثر مدت زمان قرارداد مزارعه نیز یک سال در نظر گرفته میشود. در صورتی که در مورد انواع قراردادهای بانکی سوالی دارید میتوانید با وکیل سعیده فرهادی نژاد تماس گرفته و پاسخ سؤالات خود را بیابید.
نکته پایانی
قراردادهایی که بین بانک و مشتریان شکل میگیرد، قرارداد بانکی نامیده میشود. این قراردادها انواع مختلفی دارند که هر یک دارای شرایط خاصی بوده و هدف مشخصی را دنبال میکند. در این مطلب سعی شد به معرفی مختصر هر یک از انواع قراردادهای بانکی پرداخته شود.
